Foreign news

ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ ගුවන් හමුදාවට අයත් ගුවන්තොටුපොළවල් තුනකට ඊශ්‍රායලය විසින් ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත.

තවද ඉරානයේ පිහිටි තෙවැනි පෙට්‍රෝ රසායනික සංකීර්ණයට සාර්ථකව ප්‍රහාර එල්ල කළ බව ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදාව නිවේදනය කර ඇත.

මේ අතර ගල්ෆ් කලාපයේ පිහිටි ඉරානයේ ප්‍රධානතම බොරතෙල් අපනයන මාධ්‍යස්ථානය වන කාර්ග් දූපත ඉලක්ක කර ප්‍රහාර කිහිපයක් එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය වාතාවරණය තුළ මේ වනවිට අමෙරිකානු ගුවන් හමුදාවට අයත් යානා 9ක් විනාශ වී ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මාර්තු (02) වෙනිදා කුවේට් රාජ්‍යයට ඉහළින් පියාසර කරමින් තිබූ අමෙරිකානු F-15E යානා තුනක් අත්වැරදීමකින් එල්ල වූ මිත්‍ර පාර්ශවීය ප්‍රහාරයකින් කඩා වැටී ඇත.

මාර්තු (12) වෙනිදා බටහිර ඉරාකයේදී KC-135 වර්ගයේ ඉන්ධන පිරවුම් යානයක් කඩා වැටී විනාශ විය.

පසුගිය මාර්තු (29) වනදා සවුදි අරාබියේ ප්‍රින්ස් සුල්තාන් ගුවන් කඳවුරට එල්ල වූ ඉරාන ප්‍රහාරයකින් E-3 Sentry වර්ගයේ විධාන සහ පාලන යානයක් විනාශ වී ඇත.

ඉරානයේ දුරස්ථ කඳවුරක සිරවී සිටි F-15E යානයක කාර්ය මණ්ඩලය මුදාගැනීමේ මෙහෙයුමකට ගිය ප්‍රවාහන යානා දෙකක් තාක්ෂණික දෝෂ හේතුවෙන් ගුවන්ගත වීමට නොහැකි වීම ⁣මත එම යානා සතුරා අතට පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා අමෙරිකානු හමුදාව විසින්ම පසුගිය (05) වනදා ඒවා විනාශ කර ඇත.

මධ්‍යම ඉරානයට ඉහළින් පියාසර කරමින් තිබූ F-15E Strike Eagle වර්ගයේ ප්‍රහාරක යානයක් පසුගිය (03) වනදා වෙඩි තබා බිම හෙළා ඇති අතර එදිනම පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේදී A-10 Warthog යානයක් අනතුරට පත්ව ඇත.

ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක බලකාය විසින් අද (07) දිනයේදී දුම්රිය භාවිතා නොකරන ලෙසට ඉරාන වැසියන්ට අනතුරු අඟවා ඇත.

ඉරානයේ සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කර ඇති පසුබිමක ඊශ්‍රායලය මෙම අනතුරු ඇඟවීම නිකුත් කර ඇත.

“ඔබේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඉරාන වේලාවෙන් රාත්‍රී 09:00 වන තෙක් දුම්රිය භාවිතා කිරීමෙන් වැළකී සිටින්න. දුම්රිය තුළ හෝ දුම්රිය මාර්ග අසල රැඳී සිටීම ඔබේ ජීවිතයට අනතුරක් විය හැකියි.”

මේ දිනවල සඳේ කක්ෂය වටා ගමන් කරමින් සිටින නාසා ආයතනයේ “Artemis II” මෙහෙයුමේ ගගනගාමීන් නව වාර්තාවක් පිහිටුවා ඇත.

පෘථිවියේ සිට වැඩිම දුරක් ගමන් කල මිනිසුන් කණ්ඩායම බවට පත්වෙමින් මෙම වාර්තාව පිහිටුවා ඇත.

මීට පෙර අදාළ වාර්තාව හිමි වූයේ 1970 වසරේදී කිලෝමීටර 400,171 දුරක් වාර්තා කළ ඇපලෝ 17 මෙහෙයුමේ ගගනගාමීන් කණ්ඩායමටයි.

ඒ අනුව Artemis II මෙහෙයුම් ගගනගාමීන් සිව් දෙනා දැනටමත් එම වාර්තාව බිඳ දමා ඇති අතර මෙහෙයුම අවසන් වනවිට ඔවුන් පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර 400,672 දුරක් ගමන් කරනු ඇත.

ඒ Artemis II මෙහෙයුමේ ස්පේස් ලෝන්ච් රොකට් යානය සහ ඔරායන් කැප්සියුලය ගමන් ගන්නා මුළු දුර නොවන බවත් එය පෘථිවියේ මධ්‍යයේ සිට අභ්‍යවකාශ යානයට ඇති උපරිම සරල රේඛීය දුර බවද සඳහන් කරයි.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීම සඳහා ඉරානයට ලබාදී ඇති කාලය අද (07) රාත්‍රී 8.00න් අවසන් වන බවත් ඉරානය එක රැයකින් විනාශ කර දැමිය හැකි බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

ධවල මන්දිරයේ පැවති මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේ බව සඳහන් කරයි.

රාත්‍රී 8.00 වන විට තමාට පිළිගත හැකි ගිවිසුමකට එළඹීමට ඉරානය අපොහොසත් වන්නේ නම් ඉරානයට එරෙහිව දැඩි විනාශකාරී ප්‍රහාර එල්ල කරන බව අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කරයි.

අදින් පසුව ඉරානයට යළි කිසිදු සහන කාලයක් ලබා නොදෙන බවත් මධ්‍යම රාත්‍රිය වන විට ඉරානයේ පාලම් සහ බලාගාර විනාශ කර ඉරානය ගල් යුගයකට ගෙන යන බවද අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කරයි.

අමෙරිකාව විසින් ඉදිරිපත් කළ සටන් විරාම යෝජනාව ඉරානය විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති බව එරට රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ජාත්‍යන්තර මැදිහත් වීම මත ඉදිරිපත් වූ තාවකාලික සාම සාකච්ඡා හෝ සටන් විරාමයන් මගින් පවතින ප්‍රශ්නයට විසඳුම් නොලැබෙන බව ඉරානය සඳහන් කරයි.

එනිසා තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟ වීම වෙනුවට පවතින ගැටුම් සඳහා “ස්ථිර සහ තීරණාත්මක නිමාවක්” අත්‍යවශ්‍ය බව ඉරානය අවධාරණය කරයි.

තවද හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වහාම විවෘත කරන ලෙසට ඉරානය වෙත එල්ල වන බලපෑම්වලට සිය විරෝධය පළකර ඇත.

පකිස්තානය හරහා අමෙරිකාව වෙත සිය පිළිතුර යොමු කරමින් ඉරානය මෙම තීරණය දැනුම් දුන් බව ඉරානයේ නිල පුවත් ඒජන්සිය වන IRNA සඳහන් කරයි.

ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී මේජර් ජෙනරාල් මජිඩ් ඛඩේමි (Majid Khademi) අද (06) දින එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් මියගිය බව ඉරාන රජයේ මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.

බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී මේජර් ජෙනරාල් මජිඩ් ඛඩේමිගේ ඝාතනය සඳහා අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය වගකිව යුතු බව ඉරාන ආරක්ෂක බලකාය චෝදනා කරයි.

අමෙරිකාව තම රටට ප්‍රහාර එල්ල කරන්නේ නම් ඊට පෙරළා පහරදීමට ඉරාන හමුදාව පසුබට නොවන බව එරට විදේශ අමාත්‍යංශ ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ බලශක්ති සහ පාලම් ආදියට පහර දුන්නොත් අමෙරිකාවට අයිති හෝ ඒ අයට සම්බන්ධ බලශක්ති ස්ථාන වෙත දැඩි ප්‍රහාර එල්ල කරන බවද ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

මෙම ප්‍රහාර ඉරානය ආසාවෙන් කරන දෙයක් නොවන බවත් අමෙරිකාව සිදු කරන නීතිවිරෝධී වැඩවලට ඉරානයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් දෙන උත්තරයක් විතරක් බවද ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

යළි කිසිම දිනෙක අමෙරිකාවට සහ ඊශ්‍රායලයට හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකරන බව ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කරයි.

හෝමූස් හරහා යාත්‍රා කෙරෙන නෞකා වලින් ප්‍රවාහන ගාස්තු අය කිරීම සඳහා නව නීති කෙටුම්පත් කිරීමට පසුගියදා ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය හිමිව ඇත.

අදාළ කෙටුම්පතට අනුව ඉරානයේ රියාල් මුදල් ඒකකයෙන් අදාළ ගාස්තු ගෙවිය යුතු බවත් ඉරානයට සම්බාධක පනවා ඇති රටවල නාවික ගමනගාමනය සීමා කෙරෙන බවත් අමෙරිකාවට සහ ඊශ්‍රායලයට හෝමූස් හරහා ගමනාගමනය තහනම් කරන බවද සඳහන් වේ.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ අනෙක් සීමාවේ පිහිටි ඕමානය සමග සම්බන්ධීකරණය වී, එය පාලනය කිරීමට ඉරානය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති බවද වාර්තා වේ.

ඊශ්‍රායලය විසින් පලස්තීන දරුවන් 350කට වැඩි පිරිසක් සිරගත කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ප්‍රචණ්ඩකාරී අත්අඩංගුවට ගැනීම්, හුදකලා කිරීම සහ චෝදනාවකින් තොරව රඳවා තබා ගැනීම ඇතුළු උල්ලංඝනයන්ට ළමයින් මුහුණ දෙන බව පලස්තීන අයිතිවාසිකම් කණ්ඩායම් සඳහන් කරයි.

ළමුන් අත්අඩංගුවට ගැනීම වසර ගණනාවක් තිස්සේ ක්‍රියාත්මක වන බවත් එය සංවිධානාත්මක මර්දන මෙවලම් හරහා මුළු පරම්පරාවක්ම යටත් කර ගැනීමේ පැහැදිලි අභිප්‍රාය පිළිබිඹු කරන බවද සඳහන් කරයි.

මේ අතර ගාසා තීරයේ ළමුන් දුසිම් ගනනක් යුද්ධය අතරතුර අතිශය භයානක තත්වයන් යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම, බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම, සංචාර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සහ සන්නිවේදනය කපා හැරීම වැනි බරපතල උල්ලංඝනයන් සිදුකර ඇත.