Foreign news

අමෙරිකාව විසින් ඉරානයට එරෙහිව දියත් කර ඇති යුද මෙහෙයුම් තීව්‍ර කරන බවට සිදුකළ තර්ජනය අතරතුර න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක සබ්මැරීනයක් අරාබි මුහුද වෙත පැමිණ ඇත.

න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන මෙම සබ්මැරීනය බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය හමුදාවට අයත් අති නවීන ප්‍රහාරක සබ්මැරීනයක් බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

කිලොමීටර් 1,600ක පමණ දුරකට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි ටොමාහෝක් මිසයිල හා ටෝපිඩෝ වැනි ප්‍රහාරක අවි මෙම සබ්මැරීනය සතුව පවතියි.

මාර්තු මස (06) වෙනිදා ඔස්ට්‍රේලියාවේ පර්ත්හි සිට පිටත්ව ඇති HMS ඇන්සන් නම් බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය හමුදාවට අයත් මෙම සබ්මැරීනය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ආසන්න, උතුරු අරාබියානු මුහුදේ ස්ථානගත කර ඇත.

ඉරානය විසින් සිය න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානයට එල්ල කළ ප්‍රහාර වලට ප්‍රතිචාර ලෙස ඊශ්‍රායල න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටි ඩිමෝනා නගරයට ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇත.

දකුණුදිග ඊශ්‍රායලයේ ඩිමෝනා නගරය වෙත එල්ල වූ මෙම ප්‍රහාරයෙන් පුද්ගලයින් 47 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ඊශ්‍රායලය න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානයට ආසන්නයෙන් මෙම මිසයිල ප්‍රහාරය පතිතවී ඇති අතර දකුණුදිග ඊශ්‍රායලයේ එරාඩ් නගරයටද ඉරානය මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇත.

ඉරානයේ සිය විදුලි පද්ධතියට පහර දුන්නොත් කලාපීය බලශක්ති සහ ජල මධ්‍යස්ථාන වලට පහර දෙන බවට ඉරානය අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර ඇත.

අමෙරිකාවට සහ ඊශ්‍රායලයට සම්බන්ධ මුහුදු ජලය පිරිපහදු කරන මධ්‍යස්ථාන සහ තොරතුරු තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් වලට ඉරානය පහර දෙන බව ඉරානයේ ඛාතම් අල්-අන්බියා මධ්‍යම අණදෙන මූලස්ථානයේ ප්‍රකාශක එබ්‍රහිම් සොල්ෆගාරි සඳහන් කරයි.

ජනපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පැය 48 තුළ හොමූස් සමුද්‍ර සන්දිය විවෘත නොකළහොත් ඉරාන විදුලි බල පද්ධතියට ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට සිදුකළ අනතුරු ඇඟවිමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඉරානය මෙම අනතුරු ඇඟවීම සිදුකර ඇත.

ඉදිරි පැය 48 තුළ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකළහොත් ඉරානයේ සියලු බලාගාර වලට ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අනතුරු අඟවයි.

ගෝලීය බොරතෙල් සැපයුමෙන් 20%ක් පමණ ප්‍රවාහනය කෙරෙන ප්‍රධානතම මුහුදු මාර්ගය ඉරානය අවහිර කිරීමත් සමග ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇති බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

සිය ‘Truth Social’ ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේ බව සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ පළාත් 17කට ගුවන් ප්‍රහාර 640ක් එල්ල වී ඇති බව අමෙරිකාව කේන්ද්‍රකරගත් මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන්ගෙන් සමන්විත ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සියක් සඳහන් කරයි.

ඒ අනුව (20) දිනයේදී ඉරානයේ පළාත් 17කට එල්ල කළ ප්‍රහාර හේතුවෙන් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 68 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.

මැදපෙරදිග යුද තත්ත්වය ආරම්භ වී සති තුනක කාලයක් ගතවී ඇති පසුබිමක අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 1,398 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බවත් ඉරාන හමුද නිලධාරින් 1,165 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බවද වාර්තා වේ.

ඉරාන ප්‍රධානතම න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානයක් වන නටාන්ස් වෙත නැවතත් ප්‍රහාරයක් එල්ල වී ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

යුද්ධයේ පළමු සතියේදී මෙයට ප්‍රහාර එල්ල වූ අතර එම අවස්ථාවේ ලබාගත් චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප වලට අනුව ගොඩනැගිලි කිහිපයකට හානි සිදුව ඇත.

මෙම ප්‍රහාරය, න්‍යෂ්ටික අවි ව්‍යාප්තිය වැළැක්වීමේ ගිවිසුම (NPT) සහ අනෙකුත් න්‍යෂ්ටික ආරක්ෂණ රෙගුලාසි ඇතුළු ජාත්‍යන්තර නීති සහ කැපවීම් උල්ලංඝනය කිරීමක් බව ඉරාන පරමාණුක බලශක්ති සංවිධානය සඳහන් කරයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ න්‍යෂ්ටික නිරීක්ෂණ ආයතනය සඳහන් කර තිබුණේ, එම ප්‍රහාරයෙන් “කිසිදු විකිරණශීලී ප්‍රතිවිපාකයක්” අපේක්ෂා නොකරන බවයි.

ඉන්දීය සාගරයේ ප්‍රධානම අමෙරිකානු නාවික කඳවුර ලෙස සැලකෙන චාගෝස් දූපත් සමූහයේ පිහිටි දියේගෝ ගාසියා කඳවුරට ඉරානය බැලස්ටික් මිසයිල 2ක් එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

එම නාවික කඳවුර මධ්‍යම ඉන්දියානු සාගරයේ උපායමාර්ගිකව පිහිටා ඇති පරමාණුවක් වන අතර එය එක්සත් ජනපද සහ එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රධාන හමුදා පහසුකමක් සපයයි.

බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියානු සාගර භූමියේ කොටසක් වන මෙම කඳවුර ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන අතර අප්‍රිකාව, මැද පෙරදිග සහ ආසියාව පුරා විහිදෙන විශාල කලාපයක් හරහා ගුවන් සහ නාවික මෙහෙයුම් සඳහා තීරණාත්මක මධ්‍යස්ථානයකි.

එම මිසයිල ප්‍රහාරයෙන් එකක් ගුවනේදී විනාශ වී ඇති බවත් අනෙක් මිසයිලයට අමෙරිකානු යුද නැවක් ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ව්‍යර්ථ කළ බව වාර්තා කළද එම ඉලක්කය සාර්ථකව විනාශ කළේද යන්න තවමත් නිවේදනය කර නොමැත.

කෙසේ වෙතත් ධවල මන්දිරය සහ අමෙරිකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය තානාපති කාර්යාලය සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය මෙම ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් විදෙස් මාධ්‍ය සිදුකළ විමසීම් වලට පිළිතුරු ලබාදිමෙන් වැළකී ඇත.

මේ අතර ශ්‍රී ලංකාව ආසන්න මුහුදු සීමාවේදී අමෙරිකාව විසින් ඉරාන “අයිරිස් ඩේනා” යුද නෞකාවට ටෝපිඩෝ ප්‍රහරයක් එල්ල කළ සම්මැරීනය පැමිණියේ මෙම දූපතේ සිට බව වාර්තා වේ.

ඉරාන බොරතෙල් තෙල් සඳහා පනවා ඇති සම්බාධක දින 30ක් සඳහා තාවකාලිකව ඉවත් කරන බවට අමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

අමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් මේ බව සඳහන් කරයි.

ඉරානයට එරෙහිව අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය ගෙන යන යුද්ධය හේතුවෙන් ලොව පුරා තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ සැපයුම් අඩාල වීම සැලකිල්ලට ගෙන එම පියවර ගත් බව එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

එම අවසරය තාවකාලිකව ලබාදෙන අවසරයක් වන අතර එය අදාළ වන්නේ දැනටමත් ප්‍රවාහනයේ පවතින අනුමත තෙල් සඳහා පමණක් බවත් නව ඇණවුම් සඳහා එය අදාල නොවන බවද එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

සිය හමුදා මෙහෙයුම් අවසන් කර “යුද්ධය අවසන් කිරීම” සලකා බලමින් සිටින බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයේදී තම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට අමෙරිකාව ඉතා සමීපයට පැමිණ ඇති බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිය “Truth” සමාජ මාධ්‍ය ගිණුමේ සටහනක් තබමින් සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ යුද ශක්තිය බිඳ දැමීම ඇතුළු ජයග්‍රහණ මාලාවක් අත්කරගත් බවත් ඉරාන මිසයිල හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳහෙළු බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ යුධ උපකරණ නිපදවන කඳවුරු විනාශ කිරීමට හැකිවූ බවත් ඒ හේතුවෙන් ඉරානය කිසි විටෙකත් න්‍යෂ්ටික අවි නිපදවීමට උත්සාහ නොකරනු ඇති බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

සිය රට මැදපෙරදික කලාපයේ සිය මිත්‍රයන් වන ඊශ්‍රායලය, සෞදි අරාබිය, කටාර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, බහරේනය, කුවේට් සහ අනෙකුත් රටවල් ඉරාන තර්ජනවලින් සුරක්ෂිත කර ඇති බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

ආරම්භ කළ යුද්ධය අවසන් කරන තෙක් එය නතර නොකරන බව අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් අද (19) විශේෂ මාධ්‍ය හමුවකට එක් වෙමින් සඳහන් කරයි.

ඉරාන යුද්ධයේදී මියගිය අමෙරිකානු සෙබළුන්ගේ දේහයන් එරටට රැගෙන ආ අවස්ථාවට තමන් සහ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහභාගී වූ බවද අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් සඳහන් කරයි.

මියගිය සෙබළුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් තමන්ගෙන් සහ ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ, ආරම්භ කළ යුද්ධය අවසන් කරන තෙක් නතර නොකරන ලෙස බවද අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් සඳහන් කරයි.

“අනිවාර්යයෙන්ම අපි මෙය අවසන් කරනවා ඔවුන් කළ කැපකිරීමට අපි ගෞරව කරනවා,” යැයි අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් සඳහන් කරයි.

ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම් ආරම්භ වූ දා සිට අමෙරිකානු හමුදාවන්ට එල්ල වූ ඉරාන මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර 90% කින් අඩුවී ඇති බවත් ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් යුද නැව් අවම වශයෙන් 120ක් පමණ විනාශ කිරීමට හෝ ගිල්වා දැමීමට අමෙරිකාව සමත්ව ඇති බවද සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ මතුපිට නාවික බලය දැන් අවසන් වී ඇති බවත් ඔවුන්ගේ සබ්මැරීන් විනාශ වී ඇති බවද අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් සඳහන් කරයි.

ඉරාන රජය ගාසා තීරයේ හමාස් සංවිධානය මෙන් තම ධනය උමං මාර්ග, රොකට් සහ මිසයිල සඳහා වැය කර ඇති බවත් අමෙරිකානු හමුදාව ඉතා ක්‍රමවත්ව සහ දරුණු ලෙස ඒවා විනාශ කරමින් සිටින බවද සඳහන් කරයි.

අමෙරිකාව ඉරානය තුළ ඉලක්ක 7,000 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකට පහර දී ඇති බවත් අද දිනය තුළ ඉතිහාසයේ එල්ල කළ විශාලතම ප්‍රහාර මාලාව ඉරානයට එල්ල කරන බවද අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් සඳහන් කරයි.