Foreign news

මැදපෙරදිග යුදමය තත්ත්වය සමනය කිරීමට අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර සාකච්ඡා ආරම්භ වී තිබුණද, ඉරාන පාලන තන්ත්‍රය මුළුමනින්ම පෙරළා දමන තෙක් යුද්ධය නතර නොකළ යුතු බව ඊශ්‍රායල විපක්ෂ නායක අවිග්ඩෝර් ලිබර්මන් සඳහන් කරයි.

ඉරානයට එල්ල කරන ප්‍රහාර දින පහකට අත්හිටුවීමට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ගත් තීරණය හමුවේ ඊශ්‍රායල විපක්ෂ නායක අවිග්ඩෝර් ලිබර්මන් මේ බව සඳහන් කරයි.

ඊශ්‍රායලයට සහ අමෙරිකානු කඳවුරු පවතින ජෝර්දානය, ඉරාකය වැනි රටවලට ඉරානය එල්ල කරන ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර හේතුවෙන් ගෝලීය වෙළෙඳපොළට සහ ගුවන් ගමන් වලට මේ වන විටත් දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉරානය නියෝගයක් නිකුත් කර ඇත.

ඒ අනුව ඉරානයේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කළේ, මිතුරු රටවලට හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළ හැකි එකම ක්‍රමය වන්නේ ඉරානය සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමෙන් පමණක් බවයි.

ඉරාන වෙරළ තීරයට හෝ දූපත්වලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයක් හමුවේ පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ සියලු ප්‍රවේශ මාර්ග සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල සිට ඒවාට මුහුණ දීමට සිය හමුදා සූදානම් බවද සඳහන් කරයි.

යුද ගැටුම් සම්බන්ධව පූර්ණ විසඳුමකට පැමිණීම සම්බන්ධව ඉරානය සමඟ ඉතා ඵලදායී සාකච්ඡා පැවැත්වූ බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

ඒ අනුව දින පහක කාලයක් සඳහා ඉරානයේ කිසිදු බලාගාර හෝ බලශක්ති මර්මස්ථාන වෙත ප්‍රහාර එල්ල නොකිරීමට තීරණය කළ බවද අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

සිය ‘Truth Social’ සමාජ මාධ්‍යයේ සටහනක් තබමින් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේ බව සඳහන් කරයි.

“පසුගිය දින දෙක පුරා අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර මැදපෙරදිග පවතින ගැටුම් සම්පූර්ණයෙන්ම සහ සහමුලින්ම විසඳා ගැනීම පිළිබඳව ඉතා යහපත් හා ඵලදායී සාකච්ඡා පැවැත්වුණු බව මම සතුටින් දන්වා සිටිමි.

මෙම සතිය පුරා අඛණ්ඩව පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවල ස්වභාවය අනුව, ඉරාන බලාගාර සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම්වලට එල්ල කිරීමට නියමිතව තිබූ සියලුම හමුදා ප්‍රහාර දින 5ක කාලයකට කල් තබන ලෙස මම යුද දෙපාර්තමේන්තුවට උපදෙස් දුන්නෙමි.

මෙම තීරණය දැනට පවතින රැස්වීම් සහ සාකච්ඡාවල සාර්ථකත්වය මත රඳා පවතී. මේ පිළිබඳව ඔබගේ අවධානය යොමු කිරීම ගැන ස්තූතියි.”

එයාර් කැනඩා ගුවන් සමාගමට අයත් මගී ගුවන් යානයක් නිව්යෝර්ක්හි ලාගාඩියා ගුවන්තොටුපොළේදී ගුවන්පථය ආසන්නයේ ට්‍රක් රථයක ගැටීමෙන් අනතුරක් සිදුව ඇත.

ගුවන්තොටුපළට ගොඩබෑමේදී එයාර් කැනඩා ගුවන් යානය ගිනි නිවන රථයක ගැටී ඇති අතර එම අනතුරින් ගුවන් නියමුවා සහ සහාය නියමුවා මියගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙම ගුවන් යානයේ මගීන් 72ක් සහ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සිට අති අතර අනතුරින් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට හානියක් සිදුව නොමැති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

එම ගුවන් යානය ගුවන්තොටුපොළට ගොඩ බැස්සවීමේදී මෙම අනතුර සිදුව ඇති අතර එහිදී යානය පැයට කිලෝමීටර් 39ක පමණ වේගයෙන් එම ට්‍රක් රථයේ ගැටී ඇත.

කෙසේ වෙතත් මෙම අනතුරින් ගුවන් යානයට හානි සිදුව ඇති අතර එම සිද්ධිය හේතුවෙන් ලාගාඩියා ගුවන්තොටුපලේ මෙහෙයුම් කටයුතු තාවකාලිකව අත්හිටුවා ඇත.

ඊශ්‍රායලය විසින් ඉරාන රාජ්‍ය ගුවන්විදුලියට ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇති බවත් එම ප්‍රහාරයෙන් පුද්ගලයෙක් මියගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ඉරානයේ දකුණු වරාය නගරය තුළ පිහිටි අදාළ ගුවන්විදුලි නාලිකාවට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් තුවාල ලබා ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ගතවූ පැය 24ක කාලය තුළ අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායල විසින් ඉරානය වෙත එල්ල කළ ප්‍රහාරවලින් කුඩා දරුවෙකු මියගොස් ඇති බව අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය පදනම් කර ගත් මානව හිමිකම් සංවිධානයක් සඳහන් කරයි.

ලෝකයේ විශාලතම තෙල් අපනයනකරු වන “සෞදි ඇරම්කෝ සමාගම” අප්‍රේල් මාසය සඳහා ආසියානු ගැනුම්කරුවන් වෙත ලබාදෙන බොරතෙල් සැපයුම දෙවන වරටත් කප්පාදු කර ඇති බව වාර්තා වේ. 

ඉරානය, අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය අතර යුද ගැටුම් හේතුවෙන් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා සිදුකරන වෙළඳ කටයුතු වලට දැඩි බාධා එල්ල වීම නිසා එම බොරතෙල් සැපයුම කප්පාදු කර ඇත.

එළඹෙන අප්‍රේල් මාසයේදී රතු මුහුදේ පිහිටි යාන්බු වරාය හරහා අපනයනය කරන ‘Arab Light’ වර්ගයේ බොරතෙල් පමණක් තම පාරිභෝගිකයන් වෙත ලබාදීමට එම සමාගම තීරණය කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ලොව පුරා සිටින අමෙරිකානුවන්ට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර ඇත.

මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුද ගැටුම් හේතුවෙන් එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සිය X සමාජ මාධ්‍යයේ සටහනක් තබමින් මෙම අනතුරු ඇඟවීම නිකුත් කර ඇත.

පවතින තත්ත්වය හේතුවෙන් ලොව පුරා මෙන්ම විශේෂයෙන් මැදපෙරදිග සිටින අමෙරිකානුවන්ට වැඩි අවධානයක් යුතුව කටයුතු කරන ලෙස රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

සියලු අමෙරිකානුවන් ළඟම පිහිටි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය හෝ කොන්සල් කාර්යාලය විසින් නිකුත් කර ඇති ආරක්ෂක අනතුරු ඇඟවීම්වල මාර්ගෝපදේශ අනුගමනය කළ යුතු බවද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව දැනුම් දෙයි.

කාලානුරූපව ගුවන් අවකාශය වසා දැමීම මෙන්ම මැද පෙරදිගින් පිටත ඇතුළුව එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පහසුකම් ඉලක්ක විය හැකි බවද එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

ඉරානයට සහාය දක්වන කණ්ඩායම් විදේශයන් හී අනෙකුත් එක්සත් ජනපද අවශ්‍යතා හෝ එක්සත් ජනපද හා ලොව පුරා අමෙරිකානුවන් හා සම්බන්ධ ස්ථාන ඉලක්ක විය හැකි බවද එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

එනිසා වැඩි අවධානයකින් යුතුව කටයුතු කරන ලෙස දන්වමින් එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ලොව පුරා සිටින සියලු අමෙරිකානුවන්ට යාවාත්කාලීන අනතුරු ඇඟවීමක් සිදුකර ඇත.

අම‍ෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය විසින් ඉරානයට එරෙහිව ආරම්භ කර ඇති යුද්ධයට සහාය දෙන ලෙසට ඊශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ලෝක නායකයන්ගෙන් ඉල්ලීමක් කර ඇත.

ඇතැම් රටවල් මේ වනවිටත් සහාය දීමට සූදානමින් සිටින බවත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව මීට වඩා පුළුල් ලෙස ඊට මැදිහත් විය යුතු බවද ඊශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු සඳහන් කරයි.

ඉරානය සිවිල් වැසියන් ඉලක්ක කරගනිමින් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් සිටින බවත් ඔවුන්ට යුරෝපය දක්වා ඉලක්ක කළ හැකි දිගු දුර අවි පවතින බවද ඊශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍යවරයා සඳහන් කරයි.

ඊශ්‍රායලයේ අරාබ් ප්‍රදේශයේ සිට ප්‍රකාශයක් සිදුකරමින් අග්‍රාමාත්‍ය නෙතන්යාහු මේ බව සඳහන් කරයි.

“ඉතිරි රටවල නායකයින් එක්වීම දැකීමට කාලයයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් එම දිශාවට ගමන් කරන බව දැකීම ගැන මම සතුටු වෙමි. නමුත් තවත් අවශ්‍ය වේ.”

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය දැනට වසා දමා නොමැති නමුත් එය තම පූර්ණ පාලනය යටතේ පවතින බව ඉරාන හමුදා ප්‍රකාශක ඊබ්‍රාහිම් සොල්ෆගාරි ‘Ebrahim Zolfaghari’ සඳහන් කරයි.

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා ඇත්තේ සතුරන්ට සහ හානිකර ගමනාගමනයට පමණක් බව හමුදා ප්‍රකාශක ඊබ්‍රාහිම් සොල්ෆගාරි සඳහන් කරයි.

අමෙරිකාව විසින් සිය තර්ජනය ක්‍රියාත්මක කළහොත් පහත සඳහන් ක්‍රියාමාර්ග ඉදිරියේදී ක්‍රියාත්මක කරන බව හමුදා ප්‍රකාශක ඊබ්‍රාහිම් සොල්ෆගාරි අවධාරණය කරයි.

*ඊශ්‍රායලයේ සියලුම විදුලි බලාගාර, බලශක්ති සහ තොරතුරු තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර මහා පරිමාණ ප්‍රහාර එල්ල කිරීම.

*කලාපය තුළ පවතින අමෙරිකානු කොටස් හිමිකාරිත්වය සහිත සියලුම සමාගම් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීම.

*හානියට පත් ඉරාන බලාගාර නැවත ගොඩනගන තෙක් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය කිසිසේත්ම විවෘත නොකිරීම.

*අමෙරිකානු හමුදා කඳවුරු පවත්වාගෙන යන කලාපීය රටවල බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන නීත්‍යානුකූල ඉලක්ක ලෙස සලකා ප්‍රහාර එල්ල කිරීම.

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් “ත්‍රස්තවාදී ජනාධිපතිවරයෙක්” ලෙස හඳුන්වමින් ඉරානය සිය පහරදීමේ සැළසුම් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

ඉරානයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර අමෙරිකාව ප්‍රහාර එල්ල කළහොත් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමන බව ඉරානය ප්‍රකාශ කර ඇත.

ලෝක තෙල් ප්‍රවාහනයට අතිශය වැදගත් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ගෝලීය බොරතෙල් සැපයුමෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ප්‍රවාහනය කරයි.

ඉදිරි පැය 48 ඇතුළත හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකළහොත් ඉරානයේ විදුලි බලාගාර ඇතුළු බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන මුළුමනින්ම විනාශ කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අනතුරු ඇඟවීය.