Foreign news

ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී මේජර් ජෙනරාල් මජිඩ් ඛඩේමි (Majid Khademi) අද (06) දින එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් මියගිය බව ඉරාන රජයේ මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.

බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී මේජර් ජෙනරාල් මජිඩ් ඛඩේමිගේ ඝාතනය සඳහා අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය වගකිව යුතු බව ඉරාන ආරක්ෂක බලකාය චෝදනා කරයි.

අමෙරිකාව තම රටට ප්‍රහාර එල්ල කරන්නේ නම් ඊට පෙරළා පහරදීමට ඉරාන හමුදාව පසුබට නොවන බව එරට විදේශ අමාත්‍යංශ ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

ඉරානයේ බලශක්ති සහ පාලම් ආදියට පහර දුන්නොත් අමෙරිකාවට අයිති හෝ ඒ අයට සම්බන්ධ බලශක්ති ස්ථාන වෙත දැඩි ප්‍රහාර එල්ල කරන බවද ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

මෙම ප්‍රහාර ඉරානය ආසාවෙන් කරන දෙයක් නොවන බවත් අමෙරිකාව සිදු කරන නීතිවිරෝධී වැඩවලට ඉරානයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් දෙන උත්තරයක් විතරක් බවද ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගායි සඳහන් කරයි.

යළි කිසිම දිනෙක අමෙරිකාවට සහ ඊශ්‍රායලයට හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකරන බව ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කරයි.

හෝමූස් හරහා යාත්‍රා කෙරෙන නෞකා වලින් ප්‍රවාහන ගාස්තු අය කිරීම සඳහා නව නීති කෙටුම්පත් කිරීමට පසුගියදා ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය හිමිව ඇත.

අදාළ කෙටුම්පතට අනුව ඉරානයේ රියාල් මුදල් ඒකකයෙන් අදාළ ගාස්තු ගෙවිය යුතු බවත් ඉරානයට සම්බාධක පනවා ඇති රටවල නාවික ගමනගාමනය සීමා කෙරෙන බවත් අමෙරිකාවට සහ ඊශ්‍රායලයට හෝමූස් හරහා ගමනාගමනය තහනම් කරන බවද සඳහන් වේ.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ අනෙක් සීමාවේ පිහිටි ඕමානය සමග සම්බන්ධීකරණය වී, එය පාලනය කිරීමට ඉරානය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති බවද වාර්තා වේ.

ඊශ්‍රායලය විසින් පලස්තීන දරුවන් 350කට වැඩි පිරිසක් සිරගත කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ප්‍රචණ්ඩකාරී අත්අඩංගුවට ගැනීම්, හුදකලා කිරීම සහ චෝදනාවකින් තොරව රඳවා තබා ගැනීම ඇතුළු උල්ලංඝනයන්ට ළමයින් මුහුණ දෙන බව පලස්තීන අයිතිවාසිකම් කණ්ඩායම් සඳහන් කරයි.

ළමුන් අත්අඩංගුවට ගැනීම වසර ගණනාවක් තිස්සේ ක්‍රියාත්මක වන බවත් එය සංවිධානාත්මක මර්දන මෙවලම් හරහා මුළු පරම්පරාවක්ම යටත් කර ගැනීමේ පැහැදිලි අභිප්‍රාය පිළිබිඹු කරන බවද සඳහන් කරයි.

මේ අතර ගාසා තීරයේ ළමුන් දුසිම් ගනනක් යුද්ධය අතරතුර අතිශය භයානක තත්වයන් යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම, බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම, සංචාර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සහ සන්නිවේදනය කපා හැරීම වැනි බරපතල උල්ලංඝනයන් සිදුකර ඇත.

අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින අර්බුදය හේතුවෙන් බොරතෙල් බැරලයක මිල අමෙරිකානු ඩොලර් 200ක් දක්වා ඉහළ යා හැකි බවට විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවා ඇත.

තෙල් මිලෙහි තියුණු වැඩිවීමක් සහ පුළුල් ආර්ථික බිඳවැටීමක් ඇතුළුව යුද්ධයේ දුරදිග යන ගෝලීය ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිපත්ති මධ්‍යස්ථානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකා සිනා ටූසි අනතුරු අඟවා ඇත.

“ගෝලීය බොරතෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 200 දක්වා ඉහළ යාම, එක්සත් ජනපදය ඇතුළු ලොව පුරා රටවල් අවපාතයකට හෝ අවපාතයකට තල්ලු කිරීම එහි අවදානමට ලක්ව ඇත.”

ඉරානය විසින් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා නව කාල සීමාවක් නියම කිරීමට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තීරණය කළේය.

ඒ අනුව හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ලබන අඟහරුවාදා වනවිට විවෘත නොකලහොත් ඉරානයේ බලාගාර සහ පාලම් ඉලක්ක කර ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අනතුරු අඟවා ඇත.

කෙසේ වෙතත් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ මෙම බරපතළ ප්‍රකාශයට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ඉරානය සඳහන් කළේ, බරපතල තර්ජන නිකුත් කරමින් අමෙරිකාව ප්‍රකාශ නිකුත් කළද, ඉරානයට සිදුවූ හානි සඳහා වන්දි ලැබෙන තෙක් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකරන බවයි.

මේ අතර ඉරානයේ අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් විනාශ කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කළ තර්ජනය ඉරානයේ මධ්‍යම හමුදා අණදෙන නිලධාරියා ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

බොරතෙල් මිල පාලනය කිරීම සහ ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීම සඳහා පිහිටුවා ගත් “OPEC+” සංවිධානය එළැඹෙන මැයි මාසයේදී තෙල් නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට සිය එකඟතාව පළකර ඇත.

ඔපෙක් (OPEC) සහ ඔපෙක් නොවන (තෙල් අපනයනය කරන රටවල්) 10කින් සැදුම්ලත් සංගමයක් වන මෙම ජාත්‍යන්තර සන්ධානයේ සාමාජික රටවල් 8ක් මෙම එකඟතාවට පැමිණ ඇත.  

සෞදි අරාබිය, රුසියාව, ඉරාකය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, කුවේට්, කසකස්තානය, ඇල්ජීරියාව සහ ඕමානය මෙම එකඟතාව පළකර ඇති අතර ඔවුන් දිනක නිෂ්පාදනය බැරල් 206,000කින් වැඩි කිරීමට තීරණය කර ඇත.

එම රටවල් ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමත් සමග දිනක නිපදවන බැරල් ප්‍රමාණය බැරල් මිලියන 33.7ක් දක්වා ඉහළ දැමීමට හැකිවනු ඇති බව එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

කෙසේ නමුත් දිනක නිෂ්පාදනය වැඩි කළඳ ගුවන් ප්‍රහාරවලින් හානියට පත් බලශක්ති යටිතල පහසුකම් අලුත්වැඩියා කිරීමට දිගු කාලයක් ගතවනු ඇති බවද එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකළහොත් ලබන අඟහරුවාදා වනවිට ඉරානයේ බලාගාර සහ පාලම් ඉලක්ක කර ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අනතුරු ඇඟවා ඇත.

සිය සමාජ මාධ්‍ය ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉතා රළු සහ අපහාසාත්මක භාෂාවකින් මෙම තර්ජනය සිදුකර ඇත.

ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සිය සටහන අවසන් කරමින් සඳහන් කළේ,

“පිස්සු තිරිසනුනේ, ඔය සමුද්‍ර සන්ධිය වහාම විවෘත කරපල්ලා. නැත්නම් උඹලා නිරයේ ජීවත් වෙන්න සූදානම් වෙයල්ලා. බලාගෙන හිටපල්ලා.”

අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය එක්වී ඉරානයට එල්ල කළ ප්‍රහාරවලින් අනතුරුව ඉරානය විසින් වෙළඳාමට අතිශය වැදගත් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දමන ලදී.

අමෙරිකානු ප්‍රහාරක යානයක් වෙඩි තබා බිම හෙළීමෙන් පසුව අතුරුදන්ව සිටි ගුවන් නියමුවා මුදාගත් බවට අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා සිදුකළ ප්‍රකාශයේ කිසිදු සත්‍යතාවක් නොමැති බව ඉරානය සඳහන් කරයි.

ඉරානය විසින් ප්‍රහාරක යානයක් වෙඩි තබා බිම හෙළීමෙන් පසුව අතුරුදන්ව සිටි ගුවන් නියමුවා අමෙරිකානු හමුදාවන් මුදාගත් බව අමෙරිකානු ජනපති ට්‍රම්ප් සිය සමාජ මාධ්‍ය ගිණුමේ සටහනක් තබමින් සඳහන් කළේය.

එහෙත් ගුවන් නියමුවා ගලවා ගැනීමේ අමෙරිකානු මෙහෙයුම අසාර්ථක වූ බව ඉරානයේ හමුදා මූලස්ථානය උපුටා දක්වමින් එරට තස්නිම් ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය සඳහන් කරයි.

දකුණු ඉස්ෆහාන් කලාපයේදී සිය හමුදා අමෙරිකානු ගුවන් යානා කිහිපයකට ප්‍රහාර එල්ල කර විනාශ කළ බව ඉරාන හමුදා මූලස්ථානය සඳහන් කරයි.

ගුවන් යානයක්, බ්ලැක්හෝක් හෙලිකොප්ටර් 2ක් සහ C-130 වර්ගයේ හමුදා සෙබළුන් රැගෙන යන ගුවන් යානයක් තම ප්‍රහාරයට ලක්වූ බව ඉරානය සඳහන් කරයි.

අමෙරිකානු ප්‍රහාරක F-15 යානයක් ඉරානය වෙඩි තබා බිම හෙළීමෙන් පසුව අතුරුදන්ව සිටි අමෙරිකානු ගුවන් නියමුවා මුදාගෙන ඇති බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

මුදාගත් ගුවන් නියමුවා තුවාල ලබා ඇති නමුත් ඔහු ඉක්මනින් සුවය ලබනු ඇති බවත් ඔහු ඉරානයේ දුෂ්කර කඳුකර ප්‍රදේශයක සිටි බවද ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

සමාජ මාධ්‍ය සටහනක් තබමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේ බව සඳහන් කරයි.

මෙම මෙහෙයුම සඳහා ගුවන් යානා කිහිපයක්ම සම්බන්ධ වී ඇති අතර අමෙරිකානු හමුදාව ගෙවුණු පැය 24 පුරාම අදාළ ගුවන් නියමුවාගේ පිහිටීම නිරීක්ෂණය කරමින් සිටි බවද සඳහන් කරයි.

ගුවන් නියමුවා මුදාගැනීමේදී දරුණු වෙඩි හුවමාරුවක් සිදුව ඇති බවද වාර්තා වේ.