Foreign news

ඉරානයට එරෙහි සිය හමුදා මෙහෙයුම් සති කිහිපයක් ඇතුළත අවසන් වනු ඇති බවත් ඉරානයට එරෙහිව ගොඩබිම් ආක්‍රමණයක් සිදුනොකර සියලු අරමුණු සපුරාගත හැකි බව අමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ සඳහන් කරයි.

ඉරානයට එරෙහි හමුදා මෙහෙයුම මාස ගණනක් නොව සති කිහිපයක් ඇතුළත සුදුසු පරිදි අවසන් කිරීමට අපේක්ෂා කරන බවද අමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ සඳහන් කරයි.

ප්‍රංශයේ ‘G7’ නියෝජිත හමුවට සහභාගිවී සිටින අතරවාරයේ අමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ මෙම කරුණු අනාවරණය කළේය.

අමෙරිකාවෙන් එල්ල විය හැකි ගොඩබිම් ආක්‍රමණයක් සඳහා සූදානම් වීමට ඉරානය මේ වනවිට හමුදා භටයින් සහ සිවිල් වැසියන් මිලියනයක පමණ පිරිසක් රැස් කරමින් ඇතැයි තොරතුරු වාර්තා වේ.

ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය යටතේ ක්‍රියාත්මක බසීජ් පැරා මිලිටරි කණ්ඩායමේ මධ්‍යස්ථාන වෙත ඉරානයේ සිවිල් වැසියන් ස්වෙච්ඡාවෙන් පැමිණෙමින් සිටින බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

අමෙරිකානු හමුදා රැදී සිටින ගල්ෆ් කලාපයේ හෝටල් ද සිය ඉලක්ක ලෙස සලකා පහරදෙන බව ඉරාන හමුදාව ප්‍රකාශ කර ඇති බවද විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

අමෙරිකානු එක්සත් ජනපද ඩොලර් නෝට්ටු ඉතිහාසයේ වසර 165ක් පුරා පැවතගෙන ආ සම්ප්‍රදායක් නිමා කරමින්, එරට වත්මන් ජනපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ අත්සන නව ඩොලර් නෝට්ටු සඳහා ඇතුළත් කිරීමට අමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව තීරණය කර ඇත.

මේ වනවිට බලයේ සිටින අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයෙකුගේ අත්සන එරට මුදල් නෝට්ටුවක සටහන් වන ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය ලෙස ඉතිහාසයට එක්වනු ඇත.

1861 වසරේ සිට ඇමරිකානු ඩොලර් නෝට්ටුවල අත්සන් තැබීම සිදු කරනු ලැබුවේ භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයා (Treasury Secretary) සහ භාණ්ඩාගාරිකවරයා (Treasurer) විසින් පමණි.

කෙසේ වෙතත් නව තීරණයට අනුව භාණ්ඩාගාරිකවරයාගේ අත්සන ඉවත් කර ඒ වෙනුවට ජනාධිපතිවරයාගේ අත්සන යොදා නෝට්ටු මුද්‍රණය කෙරෙනු ඇත.

අමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ 250වන නිදහස් සංවත්සරය (Semiquincentennial) 2026 වසරේ ජූලි මාසයට යෙදී ඇති අතර එම සුවිශේෂී සැමරුම නිමිත්තෙන් මෙම ඓතිහාසික වෙනස සිදුකරන බව අමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව නිල වශයෙන් නිවේදනය කළේය.

ඒ අනුව, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙස්න්ට්ගේ (Scott Bessent) අත්සන් සහිත ප්‍රථම ඩොලර් 100 නෝට්ටු කාණ්ඩය එළඹෙන ජූනි මාසයේදී මුද්‍රණය කිරීමට නියමිතව ඇත.

ප්‍රථම වතාවට යේමනයේ සිට ඊශ්‍රායලය ඉලක්ක කර ගනිමින් මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල වී ඇති බව ඊශ්‍රායල හමුදාව තහවුරු කරයි.

පසුගිය දිනයන්හිදී ඉරානය සහ හිස්බුල්ලා සංවිධානය දිගින් දිගටම ඊශ්‍රායලය වෙත ප්‍රහාර එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

යේමනයේ හූති කැරලිකරුවන් මෙතෙක් මෙම යුද්ධයට සෘජුව සම්බන්ධ නොවී ඇත්තේ සෞදි අරාබිය සමඟ පවතින සටන් විරාමය හේතුවෙන් බව සඳහන් කරයි.

ඊශ්‍රායලයේ ප්‍රධාන න්‍යෂ්ටික පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය පිහිටි ප්‍රදේශය සහ බීර් ෂෙබා නගරය අවට තෙවරක්ම ප්‍රහාරක අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා නිකුත් කර ඇත.

සෞදි අරාබියේ අල් කර්ජ්හි පිහිටි අමෙරිකානු කඳවුරක් වන ප්‍රින්ස් සුල්තාන් ගුවන් කඳවුරට ඉරානයෙන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කර ඇත.

මෙම ගුවන් ප්‍රහාරයෙන් අමෙරිකානු සෙබළුන් 12 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර ඉන් දෙදෙනෙකුගේ තත්ත්වය බරපතළ බව අමෙරිකානු හමුදා උසස් නිලධාරියෙකු විදෙස් මාධ්‍ය වෙත තහවුරු කර ඇත.

ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය ආරම්භ වූ පෙබරවාරි (28) සිට මේ දක්වා කාලය තුළ ඉරාන ප්‍රහාරවලින් අමෙරිකානු සෙබළුන් 300කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා, 13 දෙනෙකුට දිවි අහිමි වී ඇත.

අමෙරිකානු මධ්‍යම විමර්ශන කාර්යාංශයේ (FBI) අධ්‍යක්ෂ කැෂ් පටෙල්ගේ පෞද්ගලික ගිණුමක් වෙත සාර්ථකව ප්‍රවේශය ලබාගත් බව ඉරානයට සම්බන්ධ හැකර්වරු කණ්ඩායමක් විසින් ප්‍රකාශ කර ඇත.

ඉරානයට සම්බන්ධ හැකර්වරු විසින් අධ්‍යක්ෂවරයාගේ ඡායාරූප සහ ඔහුගේ ජීව දත්ත පත්‍රිකාව යැයි සැලකෙන ලේඛන අන්තර්ජාලයට මුදාහැර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

සාර්ථකව හැක් කරන ලද ගොදුරු බවට පත්වූවන්ගේ ලැයිස්තුවට දැන් පටෙල්ගේ නම ඇතුළත් වන බව හැකර් කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවියේ සඳහන් කර ඇත.

මෙම කණ්ඩායම ඉරාන සයිබර් බුද්ධි අංශයට සම්බන්ධ බවත් දකුණු ඉරානයේ මිනාබ් හි ළමා පාසලකට එල්ල කළ අමෙරිකා – ඊශ්‍රායල් ප්‍රහාරයට පළිගැනීමක් ලෙස මෙය සිදුකළ බව බටහිර පර්යේෂකයින් සඳහන් කර ඇත.

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ඉරානයේ බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන වෙත එල්ල කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ ප්‍රහාර එළඹෙන අප්‍රේල් මස (06) දක්වා තවත් දින 10කින් දීර්ඝ කිරීමට ගත් තීරණයත් සමග බොරතෙල් මිලේ සුළු පහළ යෑමක් වාර්තා වේ.

ඒ අනුව අද (27) දින පෙරවරුව වනවිට ආසියානු වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිලෙහි සුළු පහළ යෑමක් වාර්තා වී ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.

බ්‍රෙන්ට් වර්ගයේ බොරතෙල් බැරලයක මිල 1.2%කින් පහළ ගොස් අමෙරිකානු ඩොලර් 106.76ක් ලෙස සටහන් වී ඇති අතර අමෙරිකානු බොරතෙල් (WTI) මිල 1.1%කින් පහළ ගොස් ඩොලර් 93.41ක් ලෙස සටහන් වී ඇත.

ඉරානයේ බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන වෙත එල්ල කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ ප්‍රහාර එළඹෙන අප්‍රේල් මස (06) දක්වා තවත් දින 10කින් දීර්ඝ කිරීමට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තීරණය කර ඇත.

ඉරානයේ ඉල්ලීමක් මත මෙම තීරණය ගත් බවත් දෙපාර්ශ්වය අතර සාකච්ඡා “ඉතා හොඳින් සිදුවන” බවද සිය ‘truth’ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

පැය 48ක් ඇතුළත හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත නොකළහොත් ඉරානයේ බලාගාර වලට ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අමෙරිකානු ජනපති ට්‍රම්ප් පසුගිය සෙනසුරාදා ඉරානයට තර්ජනය කළේය.

කෙසේ වෙතත් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් දෙවැනි වතාවටත් ඉරානයට පහරදීමට කල් ගන්නේ ලෝක වෙළදපොලට එල්ල වී තිබෙන බලපෑම හේතුවෙන් බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මැදපෙරදිග යුද්ධය අවසන් කිරීමට සති 4ක් 6ත් අතර කාලයක් ගත වනු ඇති බවට ධවල මන්දිරය යළිත් ප්‍රකාශයක් ඇත.

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ චීන සංචාරයට පෙර මෙම යුදමය තත්ත්වය අවසන් වනු ඇති බව ධවල මන්දිර මාධ්‍ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් සඳහන් කළාය.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ කල්දැමුණු චීන සංචාරය මැයි මස (14) සහ (15) යන දෙදින සිදුකිරීමට සැලසුම් කර ඇති බවද ධවල මන්දිර මාධ්‍ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් සඳහන් කළාය.

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය තම නීත්‍යානුකූල අයිතියක් වන බවත් එය ඉදිරියටත් තම ස්වෛරීභාවය මතම ක්‍රියාත්මක කරන බව ඉරානය සඳහන් කරයි.

ඒ අනුව හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නෞකාවලින් ගාස්තු අය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය නීති සම්පාදනය කිරීමට ඉරාන පාර්ලිමේන්තුව පියවර ගනිමින් සිටින බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මේ වනවිට අදාළ පනත් කෙටුම්පත සකස් කර ඇති අතර එය ඉතා ඉක්මනින් ව්‍යවස්ථාදායකයේ නීති අංශය විසින් අවසන් කරනු ඇති බව ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ සිවිල් කටයුතු පිළිබඳ කමිටුවේ සභාපතිවරයා සඳහන් කරයි.

“මෙම සැලසුමට අනුව, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නෞකාවල ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් ඉරානය ගාස්තු අය කළ යුතුයි.”

“වෙනත් ඕනෑම ප්‍රවාහන මාවතකදී මෙන්ම, භාණ්ඩ රටක් හරහා ගමන් කරන විට බදු ගෙවනු ලබනවා. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ද එවැනිම මාවතක්. අපි එහි ආරක්ෂාව සහතික කරන බැවින්, නෞකා සහ තෙල් ටැංකි ඒ සඳහා ගාස්තු ගෙවීම ස්වාභාවිකයි.”