Foreign news

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ඉරානය සමග සති දෙකක සටන් විරාමයකට එකඟවීමත් සමග තීරු බද්දක් පැනවීමට තීරණය කර ඇත.

ඒ අනුව ඉරානයට අවි සපයන ඕනෑම රටකට 50%ක තීරු බද්දක් පනවන බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අද (08) නිවේදනය කළේය.

ඉරානයට ආයුධ සපයන ඕනෑම රටක් වහාම බද්දට යටත් වන බවත් කිසිදු බැහැර කිරීමක් හෝ නිදහස් කිරීමක් නොමැති බවද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

සිය Truth සමාජ මාධ්‍ය ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මේ බව සඳහන් කරයි.

අද (08) දින උදෑසන උතුරු කොරියාව විසින් එරට නැගෙනහිර වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදු ප්‍රදේශයට බැලැස්ටික් මිසයිල කිහිපයක් එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙම මිසයිල වොන්සාන් ප්‍රදේශයෙන් උදෑසන 8:50ට පමණ දියත් කර ඇති අතර ඒවා කිලෝමීටර් 240ක පමණ දුරක් පියාසර කර ඇති බව දකුණු කොරියානු ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්‍රධානීන්ගේ කාර්යාලය (JCS) සඳහන් කරයි.

අදාළ සිදුවීම පිළිබඳ ප්‍රතිචාර ලෙස, දකුණු කොරියානු ජනාධිපති මන්දිරය වන Blue House හදිසි ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිල රැස්වීමක් කැඳවා ඇති බවද විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙම මිසයිල පරීක්ෂණ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනා උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර මිසයිල වල ස්වභාවය සහ දියත් කිරීමේ අරමුණු පිළිබඳව දකුණු කොරියානු සහ අමෙරිකානු ආරක්ෂක අංශ මේ වනවිට පරීක්ෂණ ආරම්භ කර ඇත.

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ඉරානය සමග සටන් විරාමයක් නිවේදනය කිරීමෙන් පැයක් ඇතුළත ගෝලීය බොරතෙල් මිල 16% කින් පහළට ගොස් ඇතැයි විදෙස් මාධ්‍ය සඳහන් කරයි.  

ඒ අනුව අමෙරිකානු වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 94.20කි.

බ්‍රිතාන්‍ය බ්‍රෙන්ට් වෙළදපොලේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 91.80කි. 

ඉරානයට එරෙහිව සිදුකරන ප්‍රහාර නතර කළහොත් තමන් සටන් විරාමයකට එකඟ වන බව ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සඳහන් කරයි.

ඒ අනුව සති දෙකක කාලයක් සඳහා හේර්මූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට හැකි වනු ඇතැයිද විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සඳහන් කරයි.

ඉරානයට එල්ල කරන ප්‍රහාර නතර කරන්නේ නම් ඉරාන සන්නද්ධ හමුදා ඔවුන්ගේ ආරක්ෂක මෙහෙයුම් නවත්වන බවද විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සඳහන් කරයි.

අමෙරිකාව විසින් ඉරානය සමඟ සති දෙකක කාලසීමාවකට සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත්කරන බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිය Truth Social ගිණුමේ සටහනක් තබමින් මේ බව සඳහන් කරයි.

මෙම සටන් විරාමය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ප්‍රධාන කොන්දේසි කිහිපයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) සම්පූර්ණයෙන්ම, වහාම සහ ආරක්ෂිතව විවෘත කිරීමට ඉරානය එකඟ විය යුතු බව එහි ප්‍රධාන කොන්දේසිය වේ.

මෙය දෙපාර්ශවයටම බලපාන “දෙපාර්ශවික සටන් විරාමයක්” (Double sided ceasefire) ලෙස හඳුන්වාදී ඇත.

අමෙරිකාව විසින් ඉරානයට එල්ල කරන ප්‍රහාර සහ බෝම්බ හෙලීම සති දෙකක කාලයකට අත්හිටුවීමට යෝජනා කර ඇත.

අමෙරිකාව “රතු රේඛා” තරණය කර සිවිල් පහසුකම් වලට පහර දුන්නොත් කලාපයෙන් පිටත ප්‍රතිචාර දක්වන බව ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) සඳහන් කරයි.

ප්‍රහාර එල්ල කරමින් අමෙරිකාව සහ එහි මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ට “වසර ගණනාවක්” තෙල් සහ ගෑස් අහිමි කරන බවද ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) සඳහන් කරයි.

මේ අතර දැනටමත් කලාපීය යුද්ධය ඉක්මනින් අවසන් නොකළහොත් එය “කොපමණ දුරක් පැතිරෙනු ඇත්ද යන්න පිළිබඳව අවසානයක් නොපෙනෙන” බව අමෙරිකානු හමුදා ප්‍රවීණයන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් උපදේශක කණ්ඩායමක් වන පොදු ආරක්ෂක හි දේශපාලන අධ්‍යක්ෂ නවීඩ් ෂා සඳහන් කරයි.

“යටිතල පහසුකම් වලට පහර දීමෙන් මෙම යුද්ධය වේගයෙන් අවසන් නොවේ. එය බොහෝ කාලයක් ඉදිරියට ගෙන යනු ඇත. අප කළ යුත්තේ මාර්ගයක් සොයා ගැනීම, යම් ආකාරයක ජයග්‍රහණයක් ප්‍රකාශ කිරීමට සහ මගක් සොයා ගැනීමයි.”

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික උත්සාහයන් “ක්‍රමානුකූලව ඉදිරියට” යමින් පවතින බැවින් ඉරානයට ලබාදුන් අවසන් දිනය දීර්ඝ කරන ලෙසට පාකිස්ථාන අගමැති ෂෙබාස් ෂරීෆ් විසින් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගෙන් ඉල්ලා ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ඒ අනුව ඉරානයට ලබාදුන් අවසන් දිනය සති දෙකකට (දින 14කට) දීර්ඝ කරන ලෙසත් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීමට ඉරානයට අවසර ලබාදෙන ලෙසද පාකිස්ථාන අගමැතිවරයා විසින් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගෙන් ඉල්ලා ඇත.

ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ ගුවන් හමුදාවට අයත් ගුවන්තොටුපොළවල් තුනකට ඊශ්‍රායලය විසින් ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත.

තවද ඉරානයේ පිහිටි තෙවැනි පෙට්‍රෝ රසායනික සංකීර්ණයට සාර්ථකව ප්‍රහාර එල්ල කළ බව ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදාව නිවේදනය කර ඇත.

මේ අතර ගල්ෆ් කලාපයේ පිහිටි ඉරානයේ ප්‍රධානතම බොරතෙල් අපනයන මාධ්‍යස්ථානය වන කාර්ග් දූපත ඉලක්ක කර ප්‍රහාර කිහිපයක් එල්ල කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය වාතාවරණය තුළ මේ වනවිට අමෙරිකානු ගුවන් හමුදාවට අයත් යානා 9ක් විනාශ වී ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මාර්තු (02) වෙනිදා කුවේට් රාජ්‍යයට ඉහළින් පියාසර කරමින් තිබූ අමෙරිකානු F-15E යානා තුනක් අත්වැරදීමකින් එල්ල වූ මිත්‍ර පාර්ශවීය ප්‍රහාරයකින් කඩා වැටී ඇත.

මාර්තු (12) වෙනිදා බටහිර ඉරාකයේදී KC-135 වර්ගයේ ඉන්ධන පිරවුම් යානයක් කඩා වැටී විනාශ විය.

පසුගිය මාර්තු (29) වනදා සවුදි අරාබියේ ප්‍රින්ස් සුල්තාන් ගුවන් කඳවුරට එල්ල වූ ඉරාන ප්‍රහාරයකින් E-3 Sentry වර්ගයේ විධාන සහ පාලන යානයක් විනාශ වී ඇත.

ඉරානයේ දුරස්ථ කඳවුරක සිරවී සිටි F-15E යානයක කාර්ය මණ්ඩලය මුදාගැනීමේ මෙහෙයුමකට ගිය ප්‍රවාහන යානා දෙකක් තාක්ෂණික දෝෂ හේතුවෙන් ගුවන්ගත වීමට නොහැකි වීම ⁣මත එම යානා සතුරා අතට පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා අමෙරිකානු හමුදාව විසින්ම පසුගිය (05) වනදා ඒවා විනාශ කර ඇත.

මධ්‍යම ඉරානයට ඉහළින් පියාසර කරමින් තිබූ F-15E Strike Eagle වර්ගයේ ප්‍රහාරක යානයක් පසුගිය (03) වනදා වෙඩි තබා බිම හෙළා ඇති අතර එදිනම පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේදී A-10 Warthog යානයක් අනතුරට පත්ව ඇත.

ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක බලකාය විසින් අද (07) දිනයේදී දුම්රිය භාවිතා නොකරන ලෙසට ඉරාන වැසියන්ට අනතුරු අඟවා ඇත.

ඉරානයේ සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කර ඇති පසුබිමක ඊශ්‍රායලය මෙම අනතුරු ඇඟවීම නිකුත් කර ඇත.

“ඔබේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඉරාන වේලාවෙන් රාත්‍රී 09:00 වන තෙක් දුම්රිය භාවිතා කිරීමෙන් වැළකී සිටින්න. දුම්රිය තුළ හෝ දුම්රිය මාර්ග අසල රැඳී සිටීම ඔබේ ජීවිතයට අනතුරක් විය හැකියි.”