Foreign news

අද (15) දින අලුයම ඉන්දුනීසියාවේ සිදුවූ මාරාන්තික භූකම්පනයෙන් මියගිය ගණන 38ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

කෙසේ වෙතත් අද පස්වරුවේ රික්ටර් මාපකයේ 6.9ක ප්‍රබලත්වයෙන් යුතු තවත් ප්‍රබල භූකම්පනයක් සිදුව ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙම භූකම්පනයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සුනාමි අවදානමක් නොමැති බව ජාතික සුනාමි පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානය සඳහන් කරයි.

මුහුදුබඩ ප්‍රදේශවල සාමාන්‍ය ජන ජීවිතය ආරක්ෂා සහිත බවද ජාතික සුනාමි පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානය සඳහන් කරයි.

රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් කුරිල් දාමයේ දූපත් හතරෙන් එකක් වන ඉටුරුප් දූපතේ සංචාරයක නිරත වී ඇති අතර රුසියානු ජනාධිපතිවරයෙක් මෙම දූපතට පුද්ගලිකව සිදුකළ පළමු සංචාරය මෙය වේ.

මෙම ඉටුරුප් දූපතට රුසියාව සහ ජපානය හිමිකම් කියන අතර මොස්කව් සහ ටෝකියෝ අතර මෙතෙක් නිල සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කර නොමැත.

කුරිල් දූපත් උතුරු ජපානයේ හොක්කයිඩෝ සහ රුසියාවේ කම්චැට්කා අර්ධද්වීපය අතර පිහිටා ඇති අතර දකුණු කෙළවරේ පිහිටි දූපත් හතරක් ජපානය විසින් හිමිකරගෙන ඇති අතර ඒවා උතුරු ප්‍රදේශ ලෙස හැඳින්වේ.

රුසියානු ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම සංචාරයට ජපානය දැඩි ලෙස විරෝධය පළකර ඇත.

මෙම දූපත් ඉතිහාසය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර නීතිය මත පදනම්ව ජපානයට හිමි භූමියක් වන බැවින් ජපාන රජය මෙම සංචාරයට දැඩි ලෙස විරෝධය පළ කරන බව ජපාන විදේශ අමාත්‍ය ටොෂිමිට්සු මොටෙගි සඳහන් කරයි.

තවද රුසියානු ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම හදිසි සංචාරය සම්බන්ධයෙන් ජපාන අග්‍රාමාත්‍යවරිය දැඩි ලෙස විරෝධය පළකර ඇත.

“මෙම සංචාරය ජපන් ජනතාවගේ හැඟීම් රිදවයි. උතුරු ප්‍රදේශ පිළිබඳ ජපානයේ ස්ථාවර ස්ථාවරයට නොගැලපෙයි. රුසියානු පාර්ශවය මෙම කාරණයේ බරපතලකම ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.”

වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි සිය නියමුවන් තහනම් උත්තේජක භාවිත කර ඇත්දැයි සොයා බැලීමේ පරීක්ෂණ Air India සමාගම විසින් ආරම්භ කිරීමට නියමිත බව වාර්තා වේ.

පුකෙට් සිට දිල්ලි බලා පියාසර කළ ගුවන් යානයක් ක්ෂණිකව පහළට ඇදී යාමේ සිදුවීමක් හේතුවෙන් Air India සමාගම මෙම තීරණය ගෙන ඇත.

එහි සිටි ජ්‍යෙෂ්ඨ ගුවන් නියමුවා තහනම් ද්‍රව්‍ය පරීක්ෂණයක් සිදුකර ඇති අතර එහිදී ඔහු ගංජා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කර ඇති බවට තහවුරු වී ඇති බව වාර්තා වේ.

මෙම සිද්ධිය වන අවස්තාවේදි ගුවන් යානයේ මගීන් 137 දෙනෙකු සහ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 8 දෙනෙකු සිට ඇති අතර එහිදී මගීන් 20 දෙනෙක් සහ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් සිව්දෙනෙක් තුවාල ලබා ඇත.

මේ සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන විමර්ශනය අවසන් වන තුරු එම ගුවන් යානයේ නියමුවන් දෙදෙනාම රාජකාරිවලින් ඉවත් කර ඇත.

ඒ අනුව ගුවන් සමාගමේ ගුවන් සේවා අංශයක් වන Air India Express හි නියමුවන්ට ද එම තහනම් උත්තේජක භාවිත කර ඇත්දැයි සොයා බැලීමේ පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට තීරණය කර ඇත.

මෙම පරීක්ෂණ Air India ඇකඩමියේ පුහුණු සැසිවලට සමගාමීව මෙන්ම, ගුවන් නියමුවන් දැනුවත් කරන මධ්‍යස්ථාන සහ කාර්යාල ඇතුළු තවත් ස්ථාන කිහිපයකදීම සිදු කරයි.

රුසියාවේ ‘නොවොරොසිස්ක්’ (Novorossiysk) කළු මුහුදු වරායට යුක්‍රේනය විසින් දැවැන්ත ඩ්‍රෝන සහ මිසයිල ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත.

ප්‍රහාරයෙන් රුසියාවේ ප්‍රධාන ධාන්‍ය අපනයන පර්යන්ත (grain terminals) දෙකකට හානි සිදුවී ඇති අතර එහි වැඩකටයුතු අත්හිටුවා ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

මෙම ප්‍රහාරයෙන් අට හැවිරිදි දරුවෙකු ඇතුළු තිදෙනෙකු මියගොස්, තවත් 24 දෙනෙකුට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති බවද විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

ඉබෝලා වසංගතය මෙතෙක් ලෝකයේ වාර්තා වූ දරුණුතම ඉබෝලා වසංගතය පවා ඉක්මවා යෑමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බව ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා සඳහන් කරයි.

වත්මන් ව්‍යාප්තියේ වේගය අඛණ්ඩව පැවතුනහොත්, අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 11,000කට වැඩි පිරිසකගේ ජීවිත බිලිගත් 2014-2016 වසංගත සමය පවා මෙමඟින් ඉක්මවා යනු ඇති බවද අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා සඳහන් කරයි.

මෙම වසරේදී වසංගතය හේතුවෙන් මේ වන විට ආසාදිතයින් 4,300කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර මරණ 2,000කට වඩා සිදුව ඇත.

මෙම වසංගතය මැයි මාසයේදී නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කළද, එයට මාස තුනකට පමණ පෙර, එනම් පෙබරවාරි මාසයේ සිට වෛරසය පැතිර යන්නට ඇතැයි සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් අනාවරණය කර ඇත.

මෙම වසරේ වසංගතයට හේතු වී ඇත්තේ මීට පෙර 2007 සහ 2012 යන වර්ෂවලදී පමණක් වාර්තා වී ඇති දුර්ලභ ‘බුන්ඩිබුගියෝ’ (Bundibugyo) නම් ඉබෝලා විශේෂයයි. 

මෙම වෛරස් විශේෂය සඳහා ලොව මෙතෙක් අනුමත කරන ලද කිසිදු එන්නතක් හෝ පිළිගත් ප්‍රතිකාර ඖෂධයක් නොමැත.

කෙසේ වෙතත්, ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය විසින් මෙම වෛරසය සඳහා නව එන්නතක් නිර්මාණය කර ඇති අතර එහි පළමු අදියරේ මිනිස් අත්හදා බැලීම් සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය ඖෂධ නියාමන අංශයෙන් අවසර ලැබී ඇත.

ධවල මන්දිරයේ මාධ්‍ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් එම ධුරයෙන් ඉවත්වන බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අද (13) සඳහන් කරයි.

මේ මස අවසානයේදී ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් ධුරයෙන් ඉවත් වන අතර ඇය ඉදිරියේදී තමන්ගේ උපදේශකයෙකු ලෙස කටයුතු කරනු ඇති බව ටෘත් සෝෂල් සමාජ මාධ්‍ය ජාලය ඔස්සේ සටහනක් තබමින් ජනපති ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

දරුවන් සමග වැඩි කාලයක් ගත කිරීමේ අරමුණින් ඇය එම තීරණය ගෙන ඇති බවත් තමන් ඊට ගරු කරන බවද ජනාධිපති ට්‍රම්ප් නිකුත් කළ පණිවුඩයේ සඳහන් වේ.

29 හැවිරිදි කැරොලයින් ලෙවිට් ධවල මන්දිරයේ මාධ්‍ය ලේකම් ධුරයට පත්වූ ලාබාලතම පුද්ගලයා බවට පත්වෙමින් අමෙරිකානු දේශපාලන ඉතිහාසයට එක්විය.

අමෙරිකානු හමුදාවන්ගේ සම්පූර්ණ පාලනය යටතේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය පවතින බව අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මාධ්‍ය හමුවකදී සඳහන් කරයි.

කෙසේ වෙතත් හෝමූස් සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට නම්, අමෙරිකානු යුද්ධය සහ අවහිර කිරීම් සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් කළ යුතු බවත් අත්හිටුවන ලද ඉරාන වත්කම් මුදා හැරිය යුතු බවත් කලාපීය සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතු බවට ඉරානය කොන්දේසි පනවා ඇත.

මේ අතර අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හරිමින් ඉරාන වරායක් වෙත ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළ පැනමා කොඩිය යටතේ ධාවනය වූ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවකට මිසයිල දෙකක් අමෙරිකානු හමුදා විසින් එල්ල කර ඇත.

නිල වශයෙන් මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීමට ලෙබනන පාර්ලිමේන්තුව තීරණය කර ඇති අතර ඒ අනුව ලෙබනනය නීතිගතව මරණ දඬුවම අහෝසි කළ පළමු මැදපෙරදිග රට බව වාර්තා වේ.

2024 වසරෙන් පසු ලෙබනනයේ කිසිදු මරණ දඬුවමක් ක්‍රියාත්මක කර නොමැති බව වාර්තා වන අතර එම මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීම සඳහා වන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත වූ බව එරට පාර්ලිමේන්තු කථානායක කාර්යාලය සඳහන් කරයි.

ලෙබනනයේ මරණ දඬුවම නිල වශයෙන් අහෝසි කිරීමට ගත් තීරණය ඓතිහාසික පියවරක් බව ලෙබනන අධිකරණ අමාත්‍ය අඩෙල් නසාර් මාධ්‍ය හමුවකදී අදහස් දක්වමින් සඳහන් කරයි.

හිටපු ජනාධිපති බෂාර් අසාද් සහ ඔහුගේ බාල සහෝදරයාට මානවත්වයට එරෙහි අපරාධ සහ යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් මරණ දඬුවම නියම කර ඇත.

සිරියානු අධිකරණයක් විසින් මෙම මරණ දඬුවම නියම කර ඇති අතර හිටපු ජනාධිපති අසාද් සහ ඔහුගේ සහෝදරයා අධිකරණයේ පෙනී නොසිටි අවස්ථාවකදී නඩුව විභාගයට ගෙන මෙම දඬුවම නියම කර ඇත.

ලක්ෂ පහකට ආසන්න පිරිසකට ජීවිත අහිමි වූ වසර 14ක සිවිල් යුද්ධයේදී සිදුවූ යුද අපරාධ සහ මානව වර්ගයාට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් මොවුන්ට මෙම දඬුවම හිමිවිය.

පසුගිය 2011 වසරේදී දාරා (Daraa) ප්‍රදේශයේ විරෝධතා මර්දනය කිරීමට නායකත්වය දුන් අසාද්ගේ ඥාති සොහොයුරෙකු වන ආටෙෆ් නජීබ්ටද (Atef Najib) මරණ දඬුවම නියම විය.

ළමුන්ට ලබාදෙන එන්නත් සංඛ්‍යාව අඩු කිරීම සඳහා වන නියෝගයකට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අත්සන් තබා ඇත.

අමෙරිකානු ළමා රෝග පිළිබඳ ඇකඩමිය (AAP) විසින් දැනට නිර්දේශ කර ඇති ළමා එන්නත් 18ක සංඛ්‍යාව 11 දක්වා අඩු කිරීමට මෙම නියෝගය මගින් නිර්දේශ කරයි.

මෙම නියෝගය අනුව සියලුම ළමුන් සඳහා නිර්දේශිත එන්නත් වන්නේ සරම්ප, කම්මුල්ගාය, රුබෙල්ලා, ඩිප්තීරියා, ටෙටනස්, පර්ටුසිස් (කක්කල් කැස්ස), පෝලියෝ, හිමොෆිලස් ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වර්ගයේ B (Haemophilus influenzae type B), නියුමොකොකල් රෝගය, මානව පැපිලෝමා වෛරසය සහ වරිසෙල්ලා (වතුර බිබිලි රෝගය) සඳහා වන එන්නත් වේ.

තම පරිපාලනය විසින් වඩාත් බරපතල සහ භයානක රෝගවලට එරෙහි මූලික එන්නත් 11ක් සඳහා වන ඉහළම ප්‍රමිතියෙන් යුත් ළමා එන්නත් නිර්දේශ පිළිගන්නා බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

MMR එන්නත එකවර ලබා දුනහොත් එය “ඉතා මාරාන්තික” විය හැකි බවත් එය දරුවෙකුගේ ශරීරයට සෝඩා බෝතලයක් වත් කිරීමට සමාන බවද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සඳහන් කරයි.

“එන්නත් අඩු කරනවා” යන එයින් අදහස් වන්නේ, එන්නත් හෝ ‘ජැබ්’ (jabs) ලෙස හැඳින්වෙන එන්නත් කිරීම් සංඛ්‍යාව අඩු කිරීම පමණක් නොව, ඒවා වෛද්‍යවරයා හමුවන අවස්ථා කිහිපයක් තුළ ලබාදීමයි.

MMR එන්නත්වල ආරක්ෂාව පිළිබඳව දිගු කලක් තිස්සේ සැක මතු කර තිබුණද, එම එන්නත් සහ ඔටිසම් රෝගය අතර කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති බව විවිධ අධ්‍යයන වලින් තහවුරු වී ඇත.